ابن عليه نيز دربارهء عاصم ايراد گرفته ، چنين مىگويد كه : از روايات و ناقلين حديث هركس به نام عاصم بوده ، كم‌حافظه بوده است . نسائى مىگويد : عاصم عيبى ندارد ، ولى به نظر ابن خراش ( 1 ) - حديث وى قابل رد و انكار است . به عقيدهء عقيلى عاصم به جز بدحافظه بودن عيب ديگرى ندارد . به گفتهء دارقطنى حافظهء عاصم قابل ايراد است . حماد بن سلمه مىگويد : عاصم در آخر عمرش قوهء تمييز را از دست داده بود . عاصم سال 127 يا 128 از دنيا رفته است . « 1 » راويان عاصم قرائت عاصم بن بهدله را دو نفر بدون واسطه از وى نقل نموده‌اند : حفص و ابو بكر . 1 - حفص فرزند سليمان از قبيلهء اسد است كه ربيب يعنى فرزند همسر عاصم بود . ذهبى مىگويد : حفص در نقل حديث حافظهء خوبى نداشت ولى در قرائت قرآن مورد اطمينان بود ، قرائت را ضبط و حفظ مىنمود . حفص چنين گفته است كه : در قرائت عاصم با وى هيچ مخالفتى ننموده مگر در يك حرف از سورهء روم اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ ضَعْفٍ « 2 » كه حفص كلمهء « ضعف » را با ضم ضاد ، ولى « عاصم » با فتح آن ، قرائت نموده است . تولد حفص سال 90 و وفاتش سال 180 واقع گرديده است . « 3 » نظر رجال شناسان دربارهء حفص : ابن ابى حاتم از عبد اللّه بن احمد بن حنبل از پدرش احمد بن حنبل نقل مىكند كه : حفص ، متروك الحديث و غير قابل اعتماد است . عثمان دارمى و ديگران از ابن معين نقل نموده‌اند كه : حفص مورد اعتماد نيست . ابن مدينى مىگويد : وى در نقل حديث ضعيف و غير قابل اطمينان است ، اين است كه من از وى به طور عمد حديث نقل نمىكنم . بخارى مىگويد : رجال شناسان او را ترك نموده‌اند . مسلم مىگويد كه : وى متروك است . نسائى مىگويد : او مورد اعتماد نيست و حديث‌هاى وى قابل ضبط نيست . صالح بن محمد گويد : احاديث وى قابل ضبط نيست زيرا تمام احاديثش دروغ و بىاساس مىباشد . به عقيدهء ابن خراش ، حفص دروغگو و متروك و كار وى حديث‌سازى بود و به عقيدهء ابن حيّان ، حفص سند احاديث را تغيير مىداد و براى حديث‌هاى بىسند ، سند جعل

--> ( 1 ) تهذيب التهذيب ، 5 / 39 . ( 2 ) روم / 54 . ( 3 ) طبقات القراء ، 1 / 254 .